فصل اول
کلیات پژوهش
مقدمه
اختلال هراس اجتماعی1 سومین اختلال متداول روانپزشکی است. که میزان شیوع آن در طول زندگی 3 تا 13 درصد برآورد شده است (سادوک و سادوک، 1385).
ویژگی اصلی آن ترس بارز و پایدار از موقعیت های اجتماعی است که در آنها احتمال دستپاچگی برای شخص وجود دارد. الگوهای شناختی معاصر هراس اجتماعی این فرض را مطرح می کنند که افراد مبتلا به هراس اجتماعی موقعیت های اجتماعی را زیان بار می دانند. این افراد بر این باورند که رفتارشان از نظر اجتماعی پیامدهای مصیبت باری خواهد داشت (هامن ولو، 2006).
این اختلال ترس پابرجا از یک یا چند موقعیت اجتماعی یا عملکردی است که در آن موقعیت ها،ی فرد در مغرض مشاهده ی دقیق احتمالی دیگران قرار می گیرد و می ترسد که به گونه ای خوارکننده یا تحقیرآمیز عمل کند (دادستان، 1382).
هراس های اجتماعی معمولا با “حرف خود” ضعیف و ترس از انتقاد همراه هستند. این افراد ممکن است شکایت از سرخ شدن، لرزش دست و تهوع یا میل شدید به ادرار کردن داشته باشند. نشانه ها ممکن است تا “حملات وحشتزدگی” پیشرفت کنند. تحقیقات نشان داده اند که اختلال هراس اجتماعی در سنین نوجوانی شروع شده و سالها تداوم می یابد (کاپلان و سادوک، 1381).
سن شروع این اختلال در حدود 15 سالگی است و 90 درصد بیماران سن شروع را قبل از 25 سالگی گزارش نوده اند (کاسپر، 1998).
در صورت عدم درمان، این اختلال به طور متوسط 20 سال تداوم می یابد و بهبود خودبخودی آن غیرمحتمل است. مطالعات همه گیرشناسی نشان میدهد که تنها یک چهارم بیماران این اختلال بهبود می بابند (کلر و بیر، 1998).
نسبت شیوع اختلال هراس اجتماعی در زن به مرد 2 به 1 (کاپلان و سادوک، 1381) و در برخی منابع 3 به 1 (کامر، 2001) ذکر شده است.
با توجه به شیوع بالا و تداخل جدی بازندگی شخصی و حرفه ای فرد، این اختلال مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است (هافمن و بارلو، 2002) هراس اجتماعی به تجربه ناراحت کننده ی اضطراب در حضور دیگران تعریف میشود. Barlow and Heim berg گزارش دادند که افراد مبتلا به هراس اجتماعی، به علت نداشتن مهارت های اجتماعی لازم و یا به دلیل خجالتی بودن، نمی توانند تعامل اجتماعی مناسبی داشته باشند و بنابراین گوشه گیر می شوند وجود “هراس اجتماعی” در کودک یا نوجوان، وی را مستعد مشکلات طولانی مدت در حوزه های مختلف عملکرد می کند. میزان زیادی از اختلال همراه، در کودکان و نوجوانان مبتلا به این اختلال گزارش شده است.
برای مثال (بیدل، ترنر و کرک، 2000)، دریافتند که کودکان مبتلا به هراس اجتماعی، سطوح بالایی از ناشادمانی، “انزوا طلبی”، ترس عمومی و مهارت های اجتماعی ضعیف در مقایسه با نمونه غیربیمار داشتند. (کسلر ونسلن، 1994)، دریافتند که نوجوانان دختر مبتلا، کمتر احتمال دارد که مقطع دبیرستان را به اتمام برسانند و هر دو جنس کمتر احتمال می رود که به دانشگاه راه یابند و آن را به اتمام برسانند (مانسینی، 2001).
همچنین در دانشگاه نیز این اختلال یکی از مشکلات رایج در دانشجویان بخصوص دانشجویان دختر می باشد (شیوع 17 – 19 درصد) و بهبودی بدون درمان معمولا کم است (موریس و اوستن، 2002).
بیش از 80 درصد افراد مبتلا به هراس اجتماعی از اختلالات همراه رنج می برند. بیشترین میزان همراهی اختلال فوق با اختلال “هراس ساده” (59%)، اختلال وحشتزدگی همراه با “بیرون هراسی” (9/49%)، “سوء مصرف الکل” (8/18%) و “اختلال افسردگی اساسی” (6/16%) می باشند. در 84% موارد، هراس اجتماعی به طور جدی در جستجوی درمان هستند (اشنیر، جانسن، هورنیگ، لیبووتیز و وسین، 1992).
در هراسها “اجتناب” اغلب چشمگیر است و در موارد شدید ممکن است به کناره گیری اجتماعی تقریبا کامل منجر شود (سازمان جهانی بهداشت، 1375).
اجتناب از موقعیت های هراس آور به این علت که اضطراب فرد را کاهش می دهد، این اختلال را مورد تقویت قرار می دهد. از این رو در زمینه درمان اختلال هراس اجتماعی “رویاریی” نخستین درمان روانشناختی در حیطه ی رفتاری می باشد که تاثیر آن بر بیماران مبتلا به این اختلال ثابت شده است. درمانگران تمام مکاتب نظری به این نتیجه رسیده اند که تمرین های سازمان یافته مبتنی بر رویارویی، یک بخش ضروری درمان مؤثر این اختلال است (کلارک و فربورن، 1380).
بیان مسأله
هراس اجتماعی، یکی از شایع ترین مشکلات عاطفی انسان امروزی است. در عصر حاضر هر فردی بسته به سن، تجربیات، جنسیت و شخصیت خود می تواند کم و بیش انواعی از این اضطراب را تجربه نماید، در دهه ی 1990، دو الگوی شناختی – رفتاری کلارک و ولز (1995) و دلپی و هایمبرگ (1997) در زمینه هراس اجتماعی گسترش یافتند که به عنوان پایه ای برای بیشتر پژوهش ها به کار می روند (شولتز و هایمبرگ، 2008).
به نظر می رسد که عوامل سبب شناختی اختلال هراس اجتماعی به علت نیمرخ علامتی ناهمگن و به طورکلی، فهم ناکافی از دلایل اختلال های اضطرابی گوناگون و پیچیده می باشند.
مایکلسون، کسلر و شیور (1997) دریافتند اختلال هراس اجتماعی به طور منفی با سبک دلبستگی ایمن مرتبط است و به طور مثبت با سبک های اجتنابی و اضطرابی رابطه دارد. همن و همکاران (1995) گزارش کرده اند که سبک دلبستگی ناایمن پیش بینی کننده بروز نابهنجاری بیشتر در پی رخدادهای پرتنش زندگی است. خانواده یکی از منابع اساسی در ایجاد هراس اجتماعی می باشد. نحوه ارتباطات خانواده و تجارب اولیه دختران و پسران، خصوصا در سالهای پیش از دبستان، نقش اساسی در شکل گیری شخصیت آنان خواهد داشت و الگوی رفتاری بزرگسالان با دختران و پسران بیشترین تاثیر را در رشد اجتماعی آنان دارد. تعارض و دوگانگی در رفتار بزرگسالان و والدین موجب کشاکش های درونی و در نتیجه اختلال در رشد طبیعی شده و اضطراب اجتماعی و عوامل مرتبط با آن را به همراه خواهد داشت. همانطور که پیداست مساله ترس و اضطراب اجتماعی، یکی از مسائل مهم در میان جوانان است، به همین علت مساله مهم در این پژوهش این است که:
آیا بین هراس اجتماعی دانشجویان دختر و پسر تفاوت معناداری وجود دارد؟
و این که، آیا میزان هراس اجتماعی دانشجویان دختر بیشتر از دانشجویان پسر است؟
ضرورت و اهمیت پژوهش
از عوامل اساسی توسعه پایدار و همه جانبه، با توجه ویژه به جمعیت جوان، بویژه دانشجویان به عنوان قشر صاحب تفکر و اندیشه است. پرورش استعدادها و قابلیتهای دانشجو، هماهنگ با نیازها و تحولات جامعه می تواند زمینه ی تحقق اهداف تعریف شده آرمانهای یک ملت را فراهم سازد. بدون تردید مؤلفه های متنوع و متعدد هم از نظر کمی و هم از لحاظ کیفی دانشگاه و دانشجو را تحت تاثیر قرار داده. آن چه مسلم است دانشجو به عنوان محور اصلی نقش درجه اول را در این زمینه، ایفا می کند. لذا توجه به مسائل و مشکلات عدیده فراروی وی چاره اندیشی برای حل آنها از وضایف اساسی نظام آموزش عالی دانشگاه است. متاسفانه در سالهای اخیر مشکلات عاطفی و روانی میان دانشجویان روند صعودی نگران کننده ای داشته، تا جایی که پدیده های ناهنجاری نظیر افت تحصیلی، خودکشی، افسردگی، اضطراب و…. به صورت موانع جدی پیشرفت دانشگاه را تحت تاثیر قرار داده است. به منظور مقابله با مشکلات مذکور، شناخت علمی و دقیق مسئله براساس یافته های مطالعت و پژوهشهای صاحب نظران و اندیشمندان اجتناب ناپذیر است (انجمن روانشناسی ایران، 1386).
شیوع این اختلال ممکن است به طور ناگهانی و به دنبال یک تجربه ی تنش زا و یا تحقیرکننده رخ دهد، نقش عوامل اجتماعی در ایجاد آن قابل تعمق است. به طورکلی به نظر می رسد که نسبت دخترها به این اختلال بیشتر از پسرها باشد. البته این امر به شدت تحت تاثیر فرهنگ جامعه و انتظارهای جنسیتی است (کاشانی، 1378).
ایران جامعه ای جوان است و از این رو شناسایی مشکلات مربوط به آن ضروری احساس میشود چرا که یکی از اهداف تعلیم و تربیت، پرورش انسان هایی سالم همراه با بهداشت روانی و جسمانی و حساسیت لازم نسبت به این موضوع یقینا در سرنوشت آنان تاثیر بسزایی خواهد گذاشت (سنیف و شعاع کاظمی، 1382).
اگرچه آمارهای متعددی از شیوع این اختلال در کشورهای دیگر گزارش شده است. در کشورها توجه زیادی به آن نشده است. با توجه به این که بیشترین درصد این اختلال در دهه ی دوم عمر می باشد در این پژوهش به آن شدیم تا با ارزیابی این اختلال و شناسایی ویژگیهای آن و همچنین مقایسه میزان آن در بین دختران و پسران دانشجو، از عواقب اجتماعی و پیدایش افت تحصیلی در آینده، از آن پیشگیری کنیم. امید است که نتایج این پژوهش در زمینه ی دستیابی به شیوه ها و روشهای علمی نوین را برای مقابله با مشکلات عاطفی و روانی دانشجویان فراهم نماید تا در این رهگذر در رسیدن به دانشگاه مطلوب سهیم باشیم.
اهداف پژوهش
هدف کلی
هدف اصلی از پژوهش در کلیه سازمانها و دستگاه ها و صرف بودجه های مادی و انسانی در این زمینه، بهبود کیفیت کمک به تصمیم گیری مناسب، افزایش بهره وری و کارآیی، اتخاذ راهبردهای مناسب، کاهش و حل مشکلات، کسب اعتقاد، اطمینان از صحت برنامه ریزی هاست (جانسون، 1373).
هدف اصلی از اجرای پژوهش حاضر، مقایسه میزان شیوع هراس اجتماعی در بین دانشجویان دختر و پسر دانشگاه پیام نور کرمانشاه می باشد.
اهداف جزیی
1) مقایسه هراس اجتماعی و مقیاس های آن در پسران و دختران دانشجو.
2) بررسی رابطه هراس اجتماعی و مقیاس های آن با شغل دانشجویان.
3) بررسی رابطه هراس اجتماعی و مقیاس های آن با سن در دانشجویان.
فرضیه های پژوهش
فرضیه، عبارت است از حدس و گمان اندیشمندانه درباره ی ماهیت و چگونگی و روابط بین پدیده ها، اشیاء و متغیرها که محقق را در تشخیص نزدیکترین و محتمل ترین راه برای کشف مجهول کمک نماید. بنابراین فرضیه گمانی است موقتی که درست بودن یا نبودنش مورد آزمایش قرار می گیرد تا درباره ی چگونگی متغیرها و روابط آنها در تحقیق مورد نظر حدس بزند و پیش بینی به عمل و حاصل را در قالب قضایای حدسی و خبری تدوین نماید (دلاور، 1371).
در پژوهش حاضر دو فرضیه ی ذیل به بوته‌ی آزمایش گذاشته می شود:
1) فرضیه اول: بین پسران و دختران از نظر هراس اجتماعی، ترس، اجتناب و ناراحتی فیزیولوژیک تفاوت معنی داری وجود دارد.
2) فرضیه دوم: بین نوع شغل و هراس اجتماعی، ترس، اجتناب و ناراحتی فیزیولوژیک رابطه معنی داری وجود دارد.

3) فرضیه دوم: بین سن و هراس اجتماعی، ترس، اجتناب و ناراحتی فیزیولوژیک رابطه معنی داری وجود دارد.
تعریف مفهومی و عملیاتی واژه ها:
تعاریف مفهومی:
ترس: حالت عاطفی بسیار قوی است که با بسیاری از علایم اضطراب همراه می گردد. به طور مثال شدید شدن ضربان و نبض، کشیدگی شدید عضلات و خیس عرق شدن، التهابات معدی، بی قراری، عدم توانایی در تمرکز، سرگیجه و درد (اسلامی نسب، 1383).
هراس اجتماعی: هراس به معنای ترس غیرموجه از پاره ای از اشیاء یا برخی از موفقیتها است؛ اشیاء یا موقعیتهایی که فرد آنها را سهمناک می پندارد مواجهه با آنها به برانگیختن اضطراب شدید و حالت اجتنابی و گریز در وی منتهی می شود. به رغم آنکگه فرددد به خوبی می داند که این اشیاء و یا موقعیتها به واقع خطرناک نیستند، با این حال نمی تواند بر ترس خود غلبه کند و احساس ایمنی را در خود به وجود آورد (روانشناسی مرضی تحولی، جلد دوم، دکتر پریرخ دادستان).
رفتار اجتنابی: یعنی دوری گزیدن از موقعیتهایی که ترس مفرط و در نتیجه اضطراب را برمی انگیزد (روانشناسی مرضی تحولی، جلد دوم، دکتر پریرخ دادستان).
هراس اجتماعی: ترس اغراق آمیزی است مبنی بر اینکه شخص در مرکز توجه دیگران قرار گرفته و دیگران او را منفی ارزیابی می کنند. براساس سومین ویرایش راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی، ویژگی اصلی هراس اجتماعی ترس پایدار و غیرمنطقی و تمایل اجباری به اجتناب از موقعیتی است که در آن شخص احتمالاً با ارزیابی موشکافانه از ناحیه ی دیگران مواجه گردد (انجمن روان پزشکی آمریکا، 1980).
تعاریف عملیاتی:

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

ترس: شامل نمره ای که دانشجویان (اعم از دختر و پسر) از پرسشنامه هراس اجتماعی کسب کرده‌اند.
هراس اجتماعی: شامل نمره ای است که دانشجویان (اعم از پسر و دختر) از پرسشنامه هراس اجتماعی کسب کرده اند.
اجتناب: شامل نمره ای است که دانشجویان (اعم از پسر و دختر) از پرسشنامه هراس اجتماعی کسب کرده اند.
دانشجو: در این پژوهش، منظور کلیه افرادی است که پس از اخذ مدرک دیپلم، در یکی از رشته هایی که به تصویب سازمان آموزش عالی رسیده است، برای اخذ مدرک دانشگاهی، (کاردانی، کارشناسی و بالاتر)، در مراکز عالی مؤسسات و دانشگاه ها مشغول به تحصیل می باشند.
1 – Social phobia disorder
—————

  • 1
دسته بندی : پایان نامه ها

پاسخ دهید